Hoe kunnen veiligheids- en controleprocedures rondom gevangenisbezoeken zowel veilig als kindvriendelijk worden ingericht? En wat hebben professionals nodig om kinderen tijdens deze momenten op een passende manier te begeleiden?
Om deze vragen beter te begrijpen, is Expertisecentrum K I N D samen met het lectoraat Transmuraal Herstelgericht Werken van Avans Hogeschool gestart met een praktijkgericht onderzoek naar kindvriendelijke veiligheids- en controleprocedures binnen Penitentiaire inrichting (PI) Vught, PI Nieuwegein en PI Dordrecht.
Voor kinderen kan een bezoek aan een ouder in detentie spannend zijn. Enerzijds, omdat zij het spannend vinden om op bezoek te gaan, ernaar uitkijken hun ouder weer te zien of juist vanwege het verdriet dat zij hebben dat hun ouder in detentie verblijft. Anderzijds komen er ook allerlei praktische procedures bij kijken. Denk aan de binnenkomst in de inrichting, veiligheidscontroles, wachtruimtes en de vele regels waar zij rekening mee moeten houden. Juist deze momenten kunnen bepalend zijn voor hoe een kind het bezoek ervaart.
De medewerkers van de inrichting zijn vaak de eerste professionals die kinderen ontmoeten. Zij spelen een belangrijke rol in het creëren van een veilige en respectvolle omgeving. Uit eerste gesprekken en een pilottraining in PI Vught blijkt dat professionals behoefte hebben aan meer kennis en handvatten over hoe zij kinderen op een passende manier kunnen informeren, begeleiden en benaderen tijdens bezoekmomenten, mét behoud van de veiligheids- en controleprocedures die binnen een PI noodzakelijk zijn.
Met dit onderzoek willen we in kaart brengen wat professionals nodig hebben om hun werk zo kindvriendelijk mogelijk uit te voeren. Daarbij kijken we naar de verschillende momenten waarop kinderen en medewerkers elkaar ontmoeten, van de informatie voorafgaand aan het bezoek tot het afscheid na afloop.
De komende periode brengen we kennis uit onderzoek, praktijkervaringen en voorbeelden uit binnen- en buitenland samen. Ook gaan we in gesprek met professionals uit verschillende penitentiaire inrichtingen. Op basis daarvan verkennen we welke verbeteringen mogelijk zijn en welke materialen, werkwijzen of hulpmiddelen behulpzaam kunnen zijn voor de praktijk.
Het onderzoek bevindt zich momenteel in de verkennende fase. Daarom kunnen we nog niet vooruitlopen op de uitkomsten. Wel kijken we ernaar uit om de inzichten die het onderzoek oplevert op een later moment te delen.
Regelgeving rondom kindbezoek in detentie
De Nederlandse regelgeving rond kindbezoek in detentie is beperkt en versnipperd. De Penitentiaire Beginselenwet (PBW) regelt het recht op bezoek en laat veiligheidsprocedures grotendeels over aan inrichtingen zelf. Voor fouillering en controle zijn er geen specifieke regels voor kinderen; daarvoor wordt indirect aansluiting gezocht bij het Wetboek van Strafvordering en de Politiewet, die proportionaliteit en zorgvuldigheid vereisen. Internationaal biedt het VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK) belangrijke normen, zoals het recht op contact met ouders en het belang van een kindvriendelijke, respectvolle behandeling. Juist omdat concrete, kindgerichte richtlijnen ontbreken en de praktijk per instelling verschilt, is onderzoek naar kindvriendelijke toegang nodig. Dat kan helpen om veiligheidsmaatregelen beter in balans te brengen met kinderrechten, stress te verminderen en te zorgen voor een consistente, humane benadering van kinderen die een ouder in detentie bezoeken.
