Kinderen van gedetineerde ouders lopen een groter risico om zelf met politie of justitie in aanraking te komen. Eerder onderzoek liet al zien dat er een verband bestaat tussen ouderlijke detentie en criminaliteit onder kinderen, maar het was vaak onduidelijk of dit daadwerkelijk een gevolg is van de detentie zelf. Gezinnen waarin een ouder gedetineerd raakt, hebben namelijk vaak al vóór de detentie te maken met verschillende kwetsbaarheden en risicofactoren, zoals sociale problemen, financiële problemen of een familiegeschiedenis van criminaliteit. Daardoor is het lastig vast te stellen of kinderen meer risico lopen door de detentie van een ouder of doordat zij opgroeien in omstandigheden die op zichzelf al een verhoogd risico met zich meebrengen.
Om hier meer inzicht in te krijgen, maakten de onderzoekers gebruik van Nederlandse registergegevens en een onderzoeksmethode waarbij broers en zussen binnen dezelfde familie met elkaar werden vergeleken. Hierdoor konden zij beter rekening houden met gedeelde gezinsomstandigheden en erfelijke factoren. Er werd gekeken naar drie vormen van geregistreerde criminaliteit tussen het 12e en 16e levensjaar: politiecontacten als verdachte, Halt-afdoeningen en strafrechtelijke veroordelingen. De resultaten laten zien dat kinderen van gedetineerde ouders vaker met alle drie deze uitkomsten te maken krijgen. Nadat rekening was gehouden met verschillen tussen gezinnen, bleven de verbanden met politiecontacten en Halt-afdoeningen bestaan. Het verband met strafrechtelijke veroordelingen bleek echter niet langer significant.
De studie laat daarmee zien dat ouderlijke detentie samenhangt met een verhoogd risico op criminele betrokkenheid van kinderen, maar dat dit risico niet los kan worden gezien van bredere kwetsbaarheden binnen het gezin. De onderzoekers benadrukken daarom dat kinderen van gedetineerde ouders een belangrijke risicogroep vormen, terwijl tegelijkertijd aandacht nodig blijft voor de sociale en familiale omstandigheden die vaak al vóór de detentie aanwezig zijn. Deze kennis is belangrijk voor het ontwikkelen van effectieve ondersteuning en interventies voor kinderen en gezinnen die met detentie te maken krijgen.
Voor de praktijk betekent dit dat ondersteuning van kinderen van gedetineerde ouders niet kan stoppen bij de gevangenispoort. Om problemen op latere leeftijd te voorkomen, is aandacht nodig voor zowel de gevolgen van de detentie als de sociale en familiale omstandigheden waarin kinderen opgroeien. Juist daarom zet het Expertisecentrum Kind en Detentie zich in voor kennis, bewustwording en ondersteuning rondom deze vaak onzichtbare doelgroep.
Eris, S., Van de Weijer, S., Rodermond, E., & Bijleveld, C. (2026). Hoe ver valt de appel van de boom? Een quasi-experimenteel onderzoek naar ouderlijke detentie en geregistreerde criminaliteit onder kinderen in Nederland. Tijdschrift voor Criminologie, 68(3). https://doi.org/10.5553/TvC/0165182X2026068003005
