Van 11 tot en met 13 juni vond in Milaan de 18e internationale conferentie van Children of Prisoners Europe (COPE) plaats, georganiseerd door de Italiaanse organisatie Bambinisenzasbarre. Het thema was dit jaar 5-D Learning – Building Holistic Ecosystems for Children with a Parent in Prison. Centraal stond de vraag hoe gevangenissen, scholen, maatschappelijke organisaties, media, beleidsmakers en gezinnen samen een omgeving kunnen creëren waarin kinderen met een ouder in detentie gezien, gehoord en ondersteund worden.
De invloed van media op kinderen
De conferentie werd geopend met een forum waarin onze projectmedewerker en eigenaresse van notmycrime.nl Annelyn Smit en Evie Stevenson van de Parental Imprisonment Collective (PIC) samen een sessie gaven over de invloed van media op kinderen met een ouder in detentie.
Wanneer een strafzaak de media haalt, verliezen gezinnen vaak een deel van hun privacy. Kinderen krijgen te maken met verhalen, beelden en reacties waar zij geen invloed op hebben. Tijdens de sessie werd stilgestaan bij de vraag hoe media bijdragen aan het beeld dat de samenleving heeft van mensen in detentie en welke gevolgen dat heeft voor hun kinderen, denk alleen maar aan de gekozen titels van media.
Een voorbeeld daarvan was het verhaal van een meisje dat op bezoek ging bij haar vader, maar nadat zij de documentaire zag met de titel Monster Mansion over de gevangenis van haar vader, niet meer op bezoek durfde te gaan. Ze dacht dat haar vader ook een monster was, en voelde zichzelf daardoor ook een monster.
Annelyn heeft een voordracht gehouden over wat media doet met kinderen, een topic waar we ook de komende tijd vanuit ons Europees netwerk verder aan gaan werken. De sessie riep op tot een bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid: hoe kunnen we ervoor zorgen dat kinderen niet onbedoeld worden geraakt door de manier waarop over detentie wordt bericht?
Kinderen zichtbaar maken
Tijdens de conferentiedag deelden experts uit de justitiële sector beleidsmakers uit landelijke en stadspolitiek, kinderrechtenorganisaties, wetenschap en maatschappelijke organisaties hun kennis en ervaringen.
Een terugkerende boodschap was dat kinderen met een ouder in detentie vaak onzichtbaar blijven. Juist daarom is het belangrijk dat professionals aandacht hebben voor hun verhaal en ruimte maken voor hun ervaringen.
Er was een mooie paneldiscussie tussen Julie Poehlman, wetenschapper op het gebied van kinderen met een ouder in detentie en Evie Stevenson. Julie benadrukte dat we in wetenschap bezig zijn om de gaten te identificeren die vallen in de samenwerking. Dat samenwerken met ervaringsdeskundigen geen aparte ‘job’ maar een enorme toevoeging is aan hun eigen werk, op welke plek in de samenleving dan ook. Evie benoemde nog dat we een ouder in detentie moeten zien als een ‘public health issue’ in plaats van een juridisch probleem, zodat we ook verandering kunnen brengen naar normalisering in plaats van stigmatisering. Tijdens de conferentie was er dan ook alle plek voor ervaringen van Europese jongvolwassenen die samen met researchers en mensen uit de praktijk gelijkwaardig bijdroegen aan de workshops en lezingen
Een bijzonder moment ontstond tijdens de slotlezing van Andrea Prandin over rouw, verlies en het vertellen van de waarheid aan kinderen. Eén ontroerend voorbeeld hiervan is de vraag aan een meisje wat haar het meest had geholpen tijdens de detentie van haar vader, haar antwoord was:
“Dat mijn juf mij vroeg naar de naam van mijn vader.”
Met die eenvoudige vraag kreeg haar vader weer een plek in haar leven. Hij mocht bestaan. Het onderstreepte hoe belangrijk het is dat deze kinderen gezien worden, maar ook hoe belangrijk het voor een kind is dat er ruimte is voor oprechte aandacht.
Investeren in relaties en veerkracht
Tijdens de conferentie werd benadrukt dat investeren in ouder-kindrelaties essentieel is voor het welzijn van kinderen. Ook wanneer een ouder in detentie verblijft, blijft die relatie voor veel kinderen van grote betekenis.
De deelnemers wezen op het belang van:
- structurele aandacht voor ouder-kindcontact;
- traumasensitieve ondersteuning van kinderen en gezinnen;
- creatieve projecten waarin kinderen zich kunnen uiten;
- het versterken van de positie van familieleden die dagelijks voor de kinderen zorgen;
- het doorbreken van stigma en vooroordelen.
Ondanks de uitdagingen waarmee het Italiaanse gevangeniswezen kampt, waaronder overbevolking, werden inspirerende voorbeelden gedeeld van projecten die bijdragen aan verbinding, herstel en participatie. Theaterprojecten, gedichten van kinderen en persoonlijke verhalen maakten zichtbaar hoeveel kracht er schuilt in samenwerking tussen professionals, onderzoekers, ervaringsdeskundigen en families.
Bezoek aan de gevangenis van Milaan
Op de derde dag kregen deelnemers de gelegenheid om een gevangenis in Milaan te bezoeken. De inrichting kent verschillende beveiligingsniveaus en biedt tegelijkertijd diverse voorzieningen gericht op familiecontact.
Bijzonder was de zogenoemde Yellow Space: een kindvriendelijke ruimte waar gezinnen -bij elk bezoek- kunnen wachten en spelen voordat het bezoek begint. Ook beschikt de gevangenis over een theaterzaal waar creatieve projecten plaatsvinden, zoals de initiatieven die tijdens de conferentie werden gepresenteerd.
Op de binnenplaats lagen boten afkomstig van Lampedusa. Het hout van deze boten krijgt een nieuwe bestemming en wordt gebruikt om muziekinstrumenten te maken, waaronder violen. Een krachtig symbool voor herstel en nieuwe kansen.
Daarnaast waren de conferentiedeelnemers aanwezig bij de start van Game with Mum and Dad: een voetbalactiviteit waarbij kinderen zelf de spelregels bepalen. Samen met Bambinisenzasbarres medewerkers hadden de deelnemende kinderen en ouders deze activiteit zorgvuldig voorbereid. Zij vonden het juist leuk dat de internationale bezoekers aanwezig waren om hen aan te moedigen, alsof zij deelnamen aan een echte voetbalwedstrijd.
Samen aan zet
De conferentie maakte opnieuw duidelijk dat kinderen met een ouder in detentie niet alleen ondersteuning nodig hebben van hun gezin, maar van de hele samenleving. Scholen, hulpverlening, gevangenissen, beleidsmakers, media en maatschappelijke organisaties hebben ieder een rol.
Het blijft nodig om kinderen met een ouder in detentie zichtbaar te maken tijdens conferenties, om zo samen te bevorderen dat we werken aan een humaner detentieklimaat waarin iedereen meetelt. Want uiteindelijk geldt ook hier: we zijn samen aan zet.
