Voor het forum van Children of Prisoners Europe werd mij gevraagd of ik samen met Evie Mae van de Parental Imprisonment Collective (PIC) de dag wilde openen met als thema de media. Dat wilde ik natuurlijk wel, maar wat zeg je dan?
Rechten en verantwoordelijkheden
Er valt een hoop over te zeggen. Ten opzichte van andere Europese landen zou je denken dat het in ons land redelijk goed geregeld is. Toch zie ik ook in Nederland steeds vaker dat gezinnen herkenbaar in beeld worden gebracht op social media, al dan niet onherkenbaar in populaire documentaires worden besproken of dat er familiezaken worden gedeeld waarvan ik me afvraag of het een maatschappelijk belang dient of vooral tegemoet komt aan de sensatiezucht van onze samenleving.
Laat ik voorop stellen dat een vrije pers een van de pijlers van een democratische samenleving is. Persvrijheid is een groot goed. Maar met rechten komen ook verantwoordelijkheden.
In voorbereiding op het forum ging ik in gesprek met mannen in detentie over de impact die media heeft op hun gezinnen. Het ging voornamelijk over hun zorgen. De zorgen om hun kinderen en vrouwen. De gevolgen die hun familie draagt, omdat zij (en hun gezinnen) breed uitgemeten worden in de media. Over het gebrek aan waarheidsvinding én dat er vaak veel geschreven wordt voor iemand überhaupt veroordeeld is – je bent tenslotte onschuldig tot het tegendeel bewezen is – met alle gevolgen van dien.
Wat is jouw geheim?
Stel je voor dat jouw grootste geheim openbaar wordt. Stel je voor dat de grootste fout die je ooit hebt gemaakt, het pijnlijkste gesprek dat je ooit hebt gevoerd, of een alledaags familieconflict dat zich achter gesloten deuren afspeelde, plotseling onderwerp werd van publieke discussie. Stel je dan voor dat onbekenden een mening over jou vormen op basis van een krantenkop of dat ene ongemakkelijke moment waar je niet aan herinnerd wilt worden? Wat zou dat betekenen voor jouw toekomst? Wat zou het doen met jouw relaties? En wat zou het betekenen voor jouw kinderen?
De verhalen die we vertellen, de woorden die we kiezen, de koppen die we schrijven en de beelden die we delen, het doet er allemaal toe. Al helemaal in een tijdperk waarin alles wat online staat voor altijd is. Na de opening bespraken we met elkaar headlines uit krantenartikelen: is deze informatie belangrijk voor de samenleving? Wat is de nieuwswaarde? Wat suggereert de headline? Is deze headline passend of is het vooral handig voor de clicks? Wat roept het op bij de lezer? Wat zou dit doen met de familie van de betrokkenen? En hoe zouden we de headline anders kunnen formuleren?
Allemaal vragen die we met elkaar spraken. Er ontstonden boeiende gesprekken over hoe we de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid beschermen, terwijl we voorkomen dat kinderen en families onnodig schade oplopen. Het werkt namelijk twee kanten op. Daarin ligt een verantwoordelijkheid voor de journalistiek én voor het publiek.
De volledige bijdrage lezen? Dat kan hier.
Meer lezen over de Children of Prisoners Europe conferentie? Dat kan hier.
Deze column is geschreven door Annelyn Smit, projectmedewerker bij Expertisecentrum K I N D en oprichter van notmycrime.nl. Haar focus ligt op het snijvlak van gezin & detentie. Vanuit haar werk maakt zij de verbinding tussen de praktijk, ervaringskennis en maatschappelijke vraagstukken.
