Expertisecentrum K I N D ging op bezoek bij Joep Harmsen in De Woenselse Poort (DWP) om te kijken wat er wordt gedaan voor kinderen van cliënten in de kliniek. De Woenselse Poort biedt forensische en intensieve zorg aan mensen met een psychiatrische aandoening. Joep is als praktijkgericht onderzoeker van het lectoraat Transmuraal Herstelgericht Werken (Avans Hogeschool) werkzaam in de Woenselse Poort. Hij is in de kliniek lid van een projectgroep die zich bezighoudt met het project ‘Kind in DWP’.
De doelen van deze projectgroep zijn om door middel van praktijkgericht onderzoek de positie van kinderen met een ouder in DWP te verbeteren door het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving in de kliniek. Daarnaast zetten zij zich ook in voor het versterken van ouderschapsvaardigheden van cliënten.
Terwijl het project nog in volle gang is zijn er al een aantal prachtige initiatieven in de praktijk gebracht. Dat doet Joep onder andere samen met een aantal bevlogen medewerkers waaronder Gody van Kemenade. Als maatschappelijk werker binnen de Woenselse Poort zet zij zich volop in voor kinderen van cliënten, is zij mede-kartrekker van de familieboerderij en is zij nauw betrokken bij de uitvoering. In een gezamenlijk gesprek in de kliniek spraken we over belangrijke thema’s die samenhangen met het project ‘Kind in DWP’.
Is contact met kinderen wel wenselijk?
Voor kinderen is het essentieel dat zij contact kunnen blijven houden met hun ouder. Dit is een fundamenteel recht, mits dit veilig is voor het kind. Toch heeft de samenleving vaak de gedachte dat dit niet helpend is: “Een kind hoort niet in de gevangenis” en “De ouder had voor het plegen van het delict maar na moeten denken over de gevolgen” zijn veel gehoorde uitspraken.
De meeste cliënten van De Woenselse Poort hebben een terbeschikkingstelling (TBS), dit is een beveiligingsmaatregel die de rechten kan opleggen als iemand een misdrijf pleegt onder invloed van een psychiatrische aandoening met risico op herhaling. Wanneer iemand zo’n maatregel opgelegd krijgt, wordt er in veel gevallen nog harder geroepen: “Doe het niet. Het is daar levensgevaarlijk”. Een tbs-maatregel is echter gericht op behandeling. Gericht op het voorkomen van recidive door te werken aan risico’s en het vergroten van beschermende factoren. Dit betekent ook het opnieuw oppakken van de rollen die belangrijk zijn om goed te functioneren in de samenleving. Wanneer cliënten en hun kinderen de kans krijgen om in een veilige, gecontroleerde omgeving (opnieuw) invulling te geven aan hun rol als ouder en kind draagt een kliniek bij aan een veilige samenleving. Over het algemeen zie je ook dat een behandeling werkt om herhaling van delicten te voorkomen: het recidivecijfer binnen tbs-klinieken ligt lager dan in reguliere gevangenissen.
Er is dus niet alleen werk te doen op het terrein van kindvriendelijkheid binnen de forensische kliniek, maar ook in het doorbreken van vooroordelen en het creëren van bewustzijn in de samenleving en (keten)partners over wat tbs wél is. Er moeten gesprekken gevoerd worden over waarom een kindgerichte aanpak en het betrekken van het sociaal netwerk in de behandeling van belang is. Het is een belangrijke sleutel voor het kind om veilig op te groeien en voor de ouder om veilig terug te keren in de samenleving.
Richtlijn ‘herstelgericht werken met kinderen in De Woenselse Poort’
Op basis van praktijkgericht onderzoek is er vorig jaar door Joep een richtlijn ontwikkeld om de komende jaren te werken aan een veilige, ondersteunende omgeving in de kliniek en het vergroten van ouderschapskwaliteiten. Deze richtlijn wordt gebruikt in de projectgroep en geeft inzicht in welke stappen er ondernomen gaan worden om kinderen voorafgaand, tijdens en na het bezoek in de kliniek te ondersteunen. Onderdelen hiervan zijn de familieboerderij, de familiekamer en het kindvriendelijke ontvangen van kinderen in de kliniek.
Familieboerderij
Het is dé plek waar het hart van iedere dierenliefhebber sneller van gaat kloppen. In de tuinen van de Woenselse Poort bevindt zich een Familieboerderij. Er zijn geitjes, konijnen, kippen en er lopen varkentjes rond. Tussen de dieren, in de frisse buitenlucht, is er ruimte voor ontspannen contact tussen ouder en kind. Kinderen voelen zich doorgaans veiliger in een omgeving die lijkt op de buitenwereld en niet gesloten is. In de boerderij kunnen kinderen in een groene en ontspannen omgeving contact hebben met hun ouder.
Een prachtig initiatief, waar veel tijd in zit. Een boerderij als deze kan namelijk niet zomaar opgestart worden. Het welzijn van de dieren is hierin net zo goed belangrijk. De dieren in de boerderij zijn getraind om met mensen om te gaan en worden vooraf gescreend om te bekijken of het dier past binnen de boerderij. De dieren worden dagelijks verzorgd door zowel de medewerkers als cliënten van de Woenselse Poort. Voor mens en dier is de boerderij een plek van verbinding en een toevlucht voor een ongedwongen samenzijn.
Familiekamer
Momenteel worden er plannen gemaakt om een familiekamer in te richten speciaal voor ouder-kindbezoeken. Het idee is om de familiekamer niet alleen in te richten vóór kinderen, maar om dit samen met kinderen die bij De Woenselse Poort op bezoek komen te doen. Ook wordt er in 2025 een bezoekboek (voor kinderen tot 11 jaar) en een mascotte ingezet om een kindvriendelijke bezoekervaring te versterken.
K I N D juicht dit toe, omdat inspraak van kinderen ons nieuwe inzichten geeft die anders zijn dan de perspectieven van professionals of de ouder in de Woenselse Poort.
De Woenselse Poort zet met al deze nieuwe ontwikkelingen een belangrijke stap ten bate van het welzijn van kinderen en hun ouders. K I N D kan dit alleen maar aanmoedigen. Ten slotte zijn alle ketenpartners samen aan zet om kinderen de strafrechtketen veilig te houden.
