Op 13 juni 2024 vond het internationale congres ‘Let’s Talk to One Another: A Cross-Sectoral Approach for Children with a Parent in Prison’ plaats. Het congres vond dit jaar plaats in Berlijn en werd gehost door Treffpunkt. De Duitse organisatie en lid van COPE die zich inzet voor kinderen met een ouder in detentie. Er waren zo’n 200 mensen aanwezig afkomstig uit 20 verschillende landen. De sprekers die aan het woord kwamen, spraken ieder over een inspirerend initiatief. Enkele inspirerende sprekers op een rijtje:
Annelyn Smit opende het congres met een persoonlijke voordracht. Zij kreeg de zaal stil met haar verhaal over de impact die detentie heeft op het gezin en benadrukte het belang van een holistische aanpak om het welzijn van kinderen met een ouder in detentie te waarborgen.
Russell Massie, werkzaam als politieagent in Thames Valley en tevens lid van COPE, ontplooide een initiatief om kinderen met een ouder in detentie sneller hulp te bieden. Met ‘Operation Paramount’ wordt na arrestatie via een database bekeken of er kinderen betrokken zijn. Wanneer dat het geval is neemt een “Operatie Paramount Champion” oftewel een politie-agent, contact op met het gezin. Zij vragen of ze (met of zonder uniform) langs mogen komen voor een gesprek en schakelen direct ondersteuning in als daar behoefte aan is.
Organisatie Aangan Trust in India zet zich al 22 jaar in voor het beschermen van rechten van kwetsbare kinderen. Dr Smita Dharmam vertelde aanwezigen over het initiatief om crèches op te richten in gevangenissen. Inmiddels zijn er 4 crèches waar zoveel de kinderen van zowel gedetineerde moeders als gevangenisbewakers tot 6 jaar oud samenkomen. De organisatie steunt gedetineerde moeders door (emotionele, sociale en geestelijke) gezondheidszorg te bieden en bewakers worden getraind om een ondersteunende omgeving te creëren. Het welzijn van moeders en kinderen die meedoen is aanzienlijk gestegen: sociale vaardigheden van de kinderen stegen met 65% en de verzorging van de gedetineerde moeders zelf verbeterde zo’n 55%. Het initiatief is zo succesvol dat het heeft geleid tot nieuwe wetgeving om crèches in alle staatsgevangenissen te verplichten.
Daarnaast verzorgde Annelyn met Marieke van Zwam (projectleider Exodus Nederland) een presentatie over het project ‘Our Stories Matter’. Ze namen de deelnemers mee in de dreamboards die de kinderen afgelopen februari maakte, naar aanleiding van de vraag: Als jij een dag directeur zou zijn van deze plek, wat wil jij dan veranderen om het hier leuker te maken voor kinderen?’ We kunnen nog niet alles delen, maar we kunnen wel vast concluderen dat kinderen graag meer kleur zouden willen zien binnen de muren. Ook zouden de kinderen als directie ervoor zorgen dat er buiten wat tijd doorgebracht kan worden met papa, zoals een balletje trappen. Een andere opvallende ontdekking was dat veel kinderen geen mensen tekenden in de tekening. In enkele gevallen, tekenden de kinderen alleen uniformen en geen mensen. Volgens tekentaaldeskundige Ineke Ruiter, van ‘Ik teken ervoor’, duidt dat op een vorm van afstand die kinderen voelen richting de bewakers.
K I N D weet uit ervaring dat veel kinderen moeite hebben met het autoritaire uiterlijk van de medewerkers. Ook sluiten de communicatievaardigheden niet altijd aan bij de belevingswereld van het kind. Een belangrijke ontdekking die zeker mee wordt genomen in het vervolgonderzoek van het project.
In Griekenland zijn de gevangenissen overvol en is er een gebrek aan geld en personeel om gedetineerden te helpen bij hun re-integratie. Ondanks deze omstandigheden zijn er in veel gevangenissen wel kindvriendelijke bezoekruimtes. Vanwege de bereikbaarheid van de gevangenissen en de armoede in het land is ook virtueel bezoek mogelijk.
NESTOR Erasmus+ zet zich in voor onderwijs in de gevangenis. Er zijn 30 scholen verdeeld over 20 gevangenissen met meer dan 300 deelnemers. Hier is ook aandacht voor de gedetineerde vaders. Christine Maerkl, klinisch psycholoog legde uit hoe dat eruitziet. Er wordt gewerkt met een module die gebaseerd is op de ‘transformative learning theory (Mezirow J. 1995)’. Kort gezegd is dit een vorm van oplossingsgericht leren: reflecteren en omvormen om tot nieuwe inzichten en gedrag te komen. Een team van professionals zet zich in om de gedetineerden te helpen met de volgende thema’s: identiteit, ouderschapsrol en kind, communicatie en emoties, niet-gewelddadige communicatie, autoriteit in relaties, grenzen stellen en omgaan met verlies. Zo hopen ze bij te dragen aan de re-integratie en de familiebanden te versterken.
Ook kwamen er verschillende uitdagingen aan bod, waaronder aspecten van de Duitse wet- en regelgeving. Zo zijn er in Duitsland grote verschillen tussen de 16 deelstaten, omdat iedere deelstaat ook een eigen regering heeft. Dit heeft onder andere als gevolg dat iedere deelstaat een eigen minister van Justitie heeft en er ook andere bezoekregels gelden.
Ondanks de complexiteit van het thema kijkt K I N D terug op een waardevol congres. Het is inspirerend om te zien hoeveel organisaties zich in verschillende Europese landen inzetten om de positie en het welzijn van kinderen met een ouder in detentie te verbeteren. Samen maken we het verschil!
